Najczęstsze choroby neurologiczne u psów

Układ nerwowy i jego choroby od zawsze stanowiły poważne wyzwanie dla medycyny. Dotyczy to także naszych czworonożnych przyjaciół. W odróżnieniu od ludzi, czworonożni pacjenci nie potrafią opisać swoich objawów, dlatego tak ważna jest dokładna obserwacja. Objawy neurologiczne u psów mogą czasami wyglądać bardzo przerażająco, mogą pojawić się nagle i dlatego każdy właściciel psa powinien wiedzieć co one mogą oznaczać. Ponadto objawy chorób neurologicznych mogą być na początku bardzo subtelne, a przeoczone mogą się nasilać do stanu, kiedy pomoc psu może być utrudniona. Zatem każde niepokojące, nawet te najmniejsze, objawy u naszego czworonoga muszą być skonsultowane w gabinecie u lekarza weterynarii. W poniższym artykule postaramy się przybliżyć ten dosyć trudny temat, jakim jest neurologia psów.

Co to są choroby neurologiczne?
Układ nerwowy dzieli się na ośrodkowy oraz obwodowy. W skład ośrodkowego układu nerwowego wchodzą mózgowie oraz rdzeń przedłużony. Na obwodowy układ nerwowy składają się nerwy oraz ich zwoje.
Choroby neurologiczne wynikają z nieprawidłowego działania układu nerwowego. Najpoważniejsze problemy są wywołane dysfunkcjami ośrodkowego układu nerwowego, ale także uszkodzenia obwodowego układu nerwowego mogą być powodem poważnych chorób psów.

Jakie są objawy chorób neurologicznych?
Objawy chorób neurologicznych mogą być bardzo różne. Mogą to być konwulsje, zmieniony stan świadomości (otępienie lub śpiączka), nieprawidłowe zachowanie, niedowłady, paraliż, przekrzywienie głowy, oczopląs, brak czucia, omdlenia, osłabienie, kulawizna, ból, przeczulica, ślepota, nietrzymanie moczu czy kału. Oznacza to, że każdy tego typu problem wymaga dokładnego zbadania psa przez lekarza weterynarii, który w razie potrzeby będzie posiłkował się pomocą specjalisty w zakresie neurologii weterynaryjnej.

Co zrobić, jeśli zauważymy objawy neurologiczne u naszego psa?
Nie wolno lekceważyć żadnego z wcześniej wymienionych objawów, nawet jeżeli jest on niewielkiego stopnia, np. kiedy nasz pies wolniej wstaje lub jest nieco apatyczny lub lekko utyka na którąś z kończyn. Jeśli zauważymy te niepokojące objawy u swojego psa, musimy zgłosić się do lekarza weterynarii. Lekarz weterynarii po pierwsze sprawdzi, czy problem jest spowodowany uszkodzeniem układu nerwowego, po drugie umiejscowi uszkodzenie w układzie nerwowym, po trzecie ustali rozmiar zmian, po czwarte ustali przyczyny procesu patologicznego i po piąte oszacuje rokowanie bez leczenia lub z różnymi metodami leczenia (1)

Na czym polega badanie neurologiczne?
W badaniu neurologicznym ocenia się na początku stan świadomości, postawę oraz poruszanie się zwierzęcia. Następnie poprzez dokładne omacywanie lekarz oceni funkcjonowanie układu mięśniowo-szkieletowego oraz zbada reakcje postawy. Przykładem badania reakcji postawy może być reakcja tzw. „taczkowania”, gdzie lekarz podtrzymuje psa pod brzuchem, przenosząc cały ciężar ciała na przednie kończyny. Zdrowe zwierzę jest w stanie chodzić do przodu i na boki skoordynowanymi ruchami. Następnie sprawdza się za pomocą specjalnego młoteczka odruchy mięśniowe (opukiwanie młoteczkiem ścięgna lub mięśnia rozciąga wrzeciono mięśniowe, powodując wyprost kończyny). Kolejny krok to badanie nerwów czaszkowych oraz ocena wrażliwości czuciowej. Neurologia jest działem medycyny, gdzie badanie kliniczne ma podstawowe znaczenie. Nowoczesne metody obrazowania takie jak tomografia komputerowa, czy rezonans magnetyczny służą weryfikacji przyczyn obserwowanych objawów klinicznych, nie są w stanie zastąpić dokładnego badania klinicznego pacjenta i doświadczenia lekarza.

Dlaczego mój pies ma objawy neurologiczne?
Istnieje bardzo wiele chorób, przy których mogą pojawić się objawy neurologiczne. Mogą to być urazy, choroby zakaźne (np. nosówka, wścieklizna), choroby metaboliczne (np. choroby wątroby, nerek), zaburzenia elektrolitowe. Nawet bardzo duże zarobaczenie może spowodować objawy ze strony układu nerwowego, ze względu na toksyny, które są produkowane przez pasożyty. Powyższe choroby nie są sensu stricte chorobami neurologicznymi choć objawy rzeczywiście wynikają z zaburzeń nerwowych. Zadaniem lekarza jest więc wykrycie czy np. drgawki czy niedowład u naszego pupila wynikają z choroby pierwotnej niedotyczącej układu nerwowego czy też są wywołane uszkodzeniem nerwów lub np. rdzenia kręgowego.

Czy konkretne rasy psów są bardziej narażone na choroby neurologiczne?
W przypadku chorób neurologicznych istnieją pewne predyspozycje rasowe. Oznacza to, że u niektórych ras wystąpienie danej choroby jest stwierdzane istotnie częściej. Choć warto pamiętać, że jest jedynie kwestia statystki i choroby te mogą zdarzyć się każdemu psu.
– choroby spichrzeniowe: są to choroby, w przebiegu których dochodzi do nadmiernego gromadzenia się substancji w narządach, które normalnie w nich występują, a nadmierne nagromadzenie takich substancji prowadzi do uszkodzenia tkanek i ich dysfunkcji, w tym tkanki nerwowej. Do ras u których częściej dochodzi po wystąpienia chorób spichrzeniowych dotykających układu nerwowego należą: beagle, cairn terrier, chihuahua, cocker spaniel, jamnik, owczarek niemiecki, pointer niemiecki krótkowłosy, pudel, saluki, seter angielski, springer spaniel angielski, west highland white terrier, airedale terrier, berneński pies pasterski, chow-chow, kerry blue terrier, seter szkocki gordon
padaczka (omówiona poniżej), częściej może dotyczyć takich ras jak: alaskan malamute, beagle, bernardyn, bichon frise, charcik włoski, cocker spaniel, collie, manchester terrier, owczarek belgijski (malinois, tervueren), owczarek niemiecki, pudel (średni, miniaturowy i toy), seter irlandzki, szpic wilczy, welsh corgi pembroke
porażenie nerwu twarzowego: najczęstszą przyczyną wywołującą uszkodzenie nerwu twarzowego jest zapalenie ucha wewnętrznego. Objawy porażenia nerwu twarzowego są podobne do zapalenia nerwu twarzowego u ludzi (zaburzenie czucia, unieruchomienie mięśni, ślinotok). Predysponowane do tej choroby są wyżły węgierskie.
zespół chwiejności: jest chorobą neurologiczną o niewyjaśnionej etiologii, powstającą w wyniku ucisku tylnej części szyjnego odcinka rdzenia kręgowego. Występuje
ona najczęściej u psów dużych ras, takich jak: doberman, dog niemiecki, owczarek staroangielski
zwyrodnienie rdzenia kręgowego: to choroba, która powoduje powstawanie wyrośli kostnych zwanych osteofitami na brzusznej stronie trzonów kręgów. W zależności od stopnia rozwoju choroby może dochodzić do zniekształcenia, uszkodzenia kręgów oraz stawów kręgosłupa a nawet do zrośnięcia i całkowitego unieruchomienia sąsiadujących ze sobą kręgów. Predysponowane rasy to: chart afgański, collie, dog niemiecki, foksterier.

Najczęstsze choroby neurologiczne:


1.Padaczka
Padaczka to grupa przewlekłych zaburzeń neurologicznych, charakteryzujących się napadami padaczkowymi. Napad padaczkowy jest wyrazem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych. Sam napad padaczkowy nazywany jest szczytem napadu. Przed napadem padaczkowym zwierzę może wykazywać objawy zmian w zachowaniu lub niepokój, co nazywane jest aurą. Psy mogą się wtedy chować, wyglądać na zdenerwowane lub poszukiwać właściciela. Sam napad trwa zazwyczaj około 1-2 minuty. Po napadzie padaczkowym pies może być zdezorientowany od kilku minut do kilku godzin. Padaczki możemy podzielić na uogólnione, wśród których mogą wystąpić ataki toniczno-kloniczne, tzw. grand mal. Ataki takie przebiegają zazwyczaj z aurą, gdzie podczas napadu pies przewraca się, traci przytomność, kończyny ma sztywno wyciągnięte, potem zaczyna poruszać kończynami, jakby biegł lub pływał, może dojść także do ślinotoku, oddawania moczu i kału. Drugi rodzaj ataków to tzw. petit mal, gdzie pies może nawet na dosłownie na kilka sekund tracić kontakt z otoczeniem, co może zupełnie umknąć uwadze właściciela. Wyróżniamy także napady częściowe- ograniczające się do jednej części ciała, takiej jak twarz czy jedna kończyna. Przyczyny padaczek mogą być bardzo różne i należą do nich choroby spichrzeniowe, wirusowe (nosówka, wścieklizna), zakażenia bakteryjne, grzybicze, pierwotniacze, uszkodzenie nowotworowe, metaboliczne (niedobór wapnia, niski poziom glukozy, upośledzenie funkcji wątroby), toksyczne (np. zatrucie metalami ciężkimi), a także urazowe.


Padaczka jest chorobą, którą należy leczyć. Leczenie polega na doborze odpowiedniego leku, dzięki któremu częstotliwość napadów padaczkowych będzie sprowadzona do minimum. Leczenie padaczki u psów musi być bezwzględnie prowadzone przez lekarza weterynarii.


2. Zespół przedsionkowy (2, 3)
Narząd przedsionkowy jest niezwykle istotny dla zachowania równowagi i prawidłowej postawy ciała. Odbiera on i analizuje informacje dotyczące oddziaływania grawitacji oraz przyspieszenia ciała względem podłoża. Prawidłowe funkcjonowanie układu przedsionkowego jest konieczne do prawidłowego poruszania się, ponieważ kontroluje on mięśnie zaangażowane w utrzymanie równowagi oraz w zależności od pozycji przyjmowanej w przestrzeni dopasowuje odpowiednią pozycję głowy i ruch oczu. Narząd przedsionkowy składa się z części obwodowej i ośrodkowej i uszkodzenia jednej i drugiej części mogą powodować wystąpienie objawów, do których najczęściej należą: przekrzywienie głowy, chodzenie w kółko, oczopląs, zez, zaburzenia równowagi.
Choroby , które powodują uszkodzenie obwodowej części zespołu przedsionkowego to: zapalenie ucha środkowego i wewnętrznego (spowodowanego przez czasami powikłane zapalenie ucha zewnętrznego m.in. przez bakterie, grzyby, ciała obce np. kłosy traw); idiopatyczny zespół przedsionkowy (zwykle u starszych psów); wrodzony zespół przedsionkowy (występuje częściej u takich ras psów jak beagle, cocker spaniel, owczarek niemiecki, doberman); niedoczynność tarczycy (niedoczynność tarczycy może spowodować objawy przedsionkowe); polipy i nowotwory; urazy głowy oraz działanie niektórych leków. Leki ototoksyczne to niejednorodna grupa leków, które podane ogólnie lub miejscowo mogą wywołać niepożądane, toksyczne i uszkadzające działanie na narząd słuchu. Należą do nich niektóre antybiotyki aminoglikozydowe (np. gentamycyna), środki odkażające (etanol, jodyna, chlorheksydyna), leki przeciwnowotworowe (cysplatyna), leki moczopędne (furosemid) (4). Dlatego zastosowanie leków, a szczególnie leków o potencjalnym działaniu niepożądanym musi odbywać się pod ścisłym nadzorem lekarza weterynarii.


Układ przedsionkowy może także ulec uszkodzeniu w swojej ośrodkowej części i choroby, które wywołują jego uszkodzenie to m. in. choroba rdzenia przedłużonego i móżdżku (w przebiegu chorób zakaźnych np. nosówki); urazy głowy, choroby naczyń mózgowych; nowotwory; niedobór tiaminy (witaminy B1) – może wystąpić u psów karmionych wyłącznie mięsem.


3. Dyskopatia
Dyskopatia jest chorobą kręgosłupa, która pojawia się w wyniku wypadnięcia, przesunięcia lub degeneracji tarczek międzykręgowych, będących konsekwencją ich zwyrodnienia i nacisku na rdzeń kręgowy. Zwyrodnienie kręgosłupa daje objawy neurologiczne i może doprowadzić do częściowego lub całkowitego paraliżu. Zasięg paraliżu zależy od miejsca wypadnięcia dysku. Dyskopatia może pojawić się u każdego psa, jednak bardziej predysponowane są jamniki, shih tzu, pekińczyki, buldogi francuskie i corgi. Objawy dyskopatii są różne, w zależności od miejsca, w którym doszło do uszkodzenia. Mogą to być: sztywność karku, przykurcz mięśni karku i szyi, nisko opuszczona głowa, kulawizna kończyn piersiowych, osowiałość, brak apetytu, ból podczas oddawania moczu i kału, niechęć do ruchu, podkulony ogon, niechęć do brania na ręce, osowiałość, niekiedy niedowład, paraliż lub całkowite porażenie kończyn. Nie wolno lekceważyć powyższych objawów i trzeba szybko udać się do lekarza, jeśli wystąpią. Szybkość interwencji ma znaczenie dla skuteczności leczenia i czasami życia naszego psa.

4. Zwyrodnieniowe zwężenie lędźwiowo-krzyżowe (zespół ogona końskiego)
Schorzenie to polega na ucisku korzeni nerwowych na wysokości stawu lędźwiowo-kręgowego. Mimo, że bezpośrednia przyczyna takiego stanu nie jest do końca znana, najczęściej zmiany zwyrodnieniowe zapoczątkowane są przez nieprawidłowy ruch tego stawu. Zaburzenia z tym związane powodują powstawanie mikrourazów, dochodzi także do zniekształceń krążka międzykręgowego. Wczesne objawy związane są z bólem w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, psy mogą mieć problemy ze wstawaniem, wchodzeniem na schody, może pojawić się kulawizna jednej lub obu tylnych kończyn.

Jak widzimy objawy neurologiczne mogą pojawić się przy różnych chorobach i mieć bardzo wiele przyczyn. Nie zawsze, tak jak czasem może się wydawać, muszą mieć związek z bezpośrednimi zmianami w mózgu. Mimo, że niektóre z objawów na początku wydają się być błahe, i nie wymagają intensywnego leczenia, przegapione i pozostawione bez nadzoru czy leczenia mogą przerodzić się w ciężką chorobę. Kiedy zauważysz u swojego psa nawet najdrobniejsze objawy neurologiczne udaj się z nim do lekarza weterynarii, który na podstawie przeprowadzonego badania neurologicznego postawi właściwą diagnozę i wdroży odpowiednie leczenie.


Źródła:
1. Michael D. Lorenz, Joe N. Kornegay. Neurologia weterynaryjna. Urban and partner. 2004
2. Chrisman Ch., Mariani Ch., Platt S., Clemmons R. Neurologia małych zwierząt dla praktykujących lekarzy weterynarii, SIMA WLW Warszawa 2006, s.126-143.
3. Wypart J., Wojtasiak-Wypart M., Zespół przedsionkowy u psów i kotów, “Magazyn Weterynaryjny”, vol. 13 nr 92, s. 18-22.
4. P.D. Mansfield: Ototoxicity in dogs and cats. Compendium Continuing Educ pract Vet 12:332-337, 19090.

Materiały powiązane

Kiedy, dlaczego i w jaki sposób można kąpać kota?

Koty z natury są bardzo czystymi zwierzętami – dużo czasu spędzają na…

Adopcja psa – „przed i po”. Porady na pierwsze 30 dni

W życiu zaadoptowanego psa pierwsze tygodnie spędzone z nowym opiekunem…

Nie zapominajmy o naszych ulubieńcach! – Ważne szczepienia dla psów

Każdy pies biega czasem za swym własnym ogonem, wylizuje lub podgryza…

Obserwuj nas: