Co powinniśmy wiedzieć o wątrobie naszego psa?

Nie trzeba nikogo przekonywać, że wątroba jest bardzo ważnym narządem wewnętrznym, nie tylko u człowieka, ale także u psa. Spełnia wiele istotnych funkcji, a jej uszkodzenie może doprowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Objawy chorób wątroby są niespecyficzne i czasami łatwo jest przeoczyć moment, kiedy z wątrobą zaczyna się dziać coś złego.

Co to jest wątroba i jakie spełnia funkcje? Co może uszkodzić psią wątrobę? Jakie objawy wskazują na problemy z wątrobą? Jak chronić wątrobę swojego pupila? Poniżej postaramy się odpowiedzieć na te pytania i wyjaśnić, jak to jest z tą wątrobą u naszych czworonożnych przyjaciół i co jej tak naprawdę szkodzi.

Co to jest wątroba i jakie spełnia funkcje?


Wątroba pełni bardzo ważną funkcję w organizmie każdego zwierzęcia. Większość zadań spełniają hepatocyty, czyli komórki wątroby odpowiedzialne za następujące funkcje: magazynowanie i przetwarzanie produktów przemiany materii, produkcja żółci niezbędnej do trawienia tłuszczy w przewodzie pokarmowym, udział w termoregulacji, wpływ na krążenie krwi w organizmie i regulację gospodarki energetycznej. Innym ważnym zadaniem, należącym do wątroby, jest filtrowanie krwi i oczyszczanie jej z toksyn, pochodzących zarówno z zewnątrz, jak i produkowanych w organizmie, oraz także z większości leków.

Co może zaszkodzić psiej wątrobie?


Wątroba ma ogromne zdolności regeneracyjne i z wieloma rzeczami radzi sobie tak, że nie powoduje to zaburzeń w jej pracy. Dopiero gdy znaczna część tego narządu nie działa prawidłowo mogą pojawić się objawy jej dysfunkcji. Do uszkodzenia wątroby mogą doprowadzić:

  • urazy mechaniczne np. wypadki komunikacyjne;
  • nowotwory
  • długotrwałe nieodpowiednie żywienie: niedożywienie, niedobory witamin, aminokwasów, nadmiar tłuszczów, węglowodanów;
  • czynniki biologiczne takie jak: wirusy, bakterie, grzyby, pasożyty;
  • czynniki toksyczne: trucizny i niektóre leki
  • zapalenie

Jakie mogą być objawy, jeśli z wątrobą dzieje się coś złego?


Objawy pojawiające się przy chorobach wątroby są zazwyczaj mało specyficzne. Początkowo u zwierzęcia mogą pojawić się wymioty, biegunki, spadek apetytu, zwiększone pragnienie, wielomocz, czyli objawy, które nie zawsze kojarzone są z dysfunkcją wątroby. Psy mogą stać się bardziej ospałe, mieć mniej chęci do zabawy czy wychodzenia na dłuższe spacery. Dopiero w bardziej zaawansowanych stadiach choroby pojawiać się mogą objawy bardziej charakterystyczne: powiększenie obrysu brzucha, żółtaczka, czyli zażółcenie błon śluzowych (spojówek, dziąseł) i skóry (widoczne najbardziej na uszach, skórze na brzuchu). Jak wspominaliśmy, jedną z ważnych funkcji wątroby jest funkcja odtruwająca. Jeśli wątroba przestaje pracować prawidłowo, przestaje także spełniać tę funkcję. Substancje toksyczne zaczynają wędrować wraz z krwią po całym organizmie, oddziaływując także na układ nerwowy. Następnie pojawiają się oznaki od łagodnego otępienia i niezdolności do reagowania na podstawowe polecenia do jawnych nieprawidłowości, w tym kręcenia się w kółko, napierania na przeszkody, bezcelowego błądzenia, osłabienia, ataksji, ślepoty, ślinienia się, zmiany zachowania (np. agresja), zapaści, drgawek. Może pojawić się także śpiączka, a w wyniku całkowitej dysfunkcji wątroby dochodzi do śmierci.

Jakie są najważniejsze choroby wątroby u psów? (2)


Do chorób wątroby najczęściej spotykanych w praktyce klinicznej u psów zaliczane są: przewlekłe zapalenie wątroby, rodzinne przewlekłe zapalenie wątroby, ostra niewydolność wątroby, zespolenie oboczne wrotno-główne oraz pierwotne i wtórne nowotwory wątroby. Toksyczne uszkodzenia wątroby są notowane niezwykle rzadko u zwierząt domowych.

  • Ostre zapalenie wątroby – może prowadzić do rozwoju ostrej niewydolności wątroby, do którego dochodzi, gdy uszkodzeniu ulega ponad 80% tego narządu. Najczęstszą przyczyną jest ostra martwica spowodowana działaniem takich czynników jak: herpeswirus, Leptospira (wywołująca chorobę zwaną leptospirozą), Babesia (patogen przenoszony przez kleszcze, wywołujący babeszjozę), adenowirus psów typ 1 (wywołujący chorobę Rubartha).
  • Przewlekłe idiopatyczne uszkodzenie wątroby- najczęściej rozpoznawane jest u psów w średnim wieku, gdy nie udaje się określić podstawowej przyczyny choroby.
  • Rodzinne przewlekłe zapalenie wątroby. Niektóre rasy psów są predysponowane do występowania przewlekłego zapalenia wątroby związanego z odkładaniem się miedzi. Choroba ta często dotyczy kilku ras terierów – bedlington, sky lub west highland white. Ponadto występuje także u cocker spanieli amerykańskich i angielskich oraz u dalmatyńczyków.
  • Zespolenie oboczne wrotno-główne. Jako choroba wrodzona występuje częściej u sznaucerów miniaturowych, yorkshire terierów, buldogów angielskich, shih tzu, lhasa apso, cairn terierów, seterów irlandzkich oraz retrieverów. Choroba jest wynikiem nieprawidłowego połączenia naczyniowego, co doprowadza do zmniejszonego przepływu krwi przez wątrobę i ograniczonej zdolności tego narządu do wychwytywania i neutralizacji szkodliwych substancji.
  • Nowotwory wątroby: pierwotne nowotwory wątroby oraz przerzuty z innych narządów do wątroby, pojawiają się najczęściej u psów starszych, zwykle powyżej 10 roku życia.

Zatrucia powodujące uszkodzenia wątroby występują u psów niezwykle rzadko. Na szczęście psy nie mają kontaktu z substancjami, które powszechnie stanowią powód uszkodzenia wątroby u ludzi takich jak alkohol, toksyny grzybów (np. muchomor sromotnikowy czy aflatoksyny), oraz niektóre leki. Jednak zawsze warto pilnować by nasi pupile byli bezpieczni i nie mieli kontaktu z substancjami potencjalnie niebezpiecznymi dla wątroby takimi jak leki czy środki chemiczne. Czasami jednak musimy podać leki i wtedy lekarz przepisujący leki zwróci uwagę na to czy mogą one zaszkodzić wątrobie.

Czy stosowanie leków szkodzi wątrobie mojego psa?


Działanie toksyczne każdej substancji chemicznej zależy przede wszystkim od dawki. Zostało to już stwierdzone w średniowieczu przez Paracelsusa (1493-1541), wybitnego przedstawiciela postępowej myśli medycznej tego okresu. Jako zasadnicze źródło informacji o wpływie trucizn na organizm, wprowadził on pojęcie dawki – głównego czynnika warunkującego terapeutyczne lub toksyczne działanie związku chemicznego. Słynne i do dzisiaj aktualne jest jego stwierdzenie „wszystko jest trucizną i nic nią nie jest, tylko dawka decyduje czy coś nie jest trucizną” (łac. Dosis facit venenum). (1)
Każdy lek weterynaryjny, dopuszczony do użytku musi być zarejestrowany. Co kryje się pod słowem „rejestracja”? To złożony proces mający na celu ochronę zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska. Każdy wytwórca produktów leczniczych ma obowiązek zapewnić, aby wytwarzane przez niego leki były adekwatne do ich przeznaczenia i spełniały wymagania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. Muszą być to leki bezpieczne, o wysokiej jakości i właściwej skuteczności. Dotyczy to także działania toksycznego w odniesieniu do wątroby. Jeśli takie działanie występuje zawsze jest to umieszczone w ulotce leku.
Za dobranie odpowiedniego leku dla naszego pupila odpowiedzialny jest lekarz weterynarii. Czasami musi podjąć trudny wybór i oszacować stosunek korzyści i szkodliwości, po to, aby pomóc zwierzęciu w konkretnym przypadku. W praktyce żaden lek nie jest obojętny dla organizmu, ale jaki byłby sens podawać leki, które nie działają. Wiedza i doświadczenie lekarza weterynarii pomagają unikać niebezpiecznych i szkodliwych połączeń substancji czynnych znajdujących się w różnych lekach, dobrać odpowiednią postać leku, dawkę oraz drogę podania, dostosowaną do stanu zdrowia zwierzęcia. Podsumowując, toksyczne uszkodzenia wątroby są możliwe, ale występują bardzo rzadko. Stosując leki zgodnie z ulotką i wskazaniami lekarza weterynarii nie zaszkodzimy swojemu pupilowi.

Jak zapobiec chorobom wątroby u psa?

  • stosowanie odpowiedniej diety: odpowiednio zbilansowana dieta, dobrana do wieku, stanu zdrowia, aktywności naszego pupila ma bardzo duże znaczenie w zapobieganiu chorobom wątroby. Nie każdy pies potrzebuje suplementów ochraniających wątrobę. Istnieją konkretne wskazania do ich użycia. Nie stosuj nigdy suplementów na własną rękę, zawsze konsultuj się z lekarzem weterynarii.
  • regularne badania krwi- kontrolne badania krwi raz w roku u zwierząt dorosłych, raz na 6 miesięcy u zwierząt starszych pozwalają na sprawdzanie stanu, w jakim znajduje się wątroba naszego pupila. Niekiedy zdarza się, że pies wydaje się być zupełnie zdrowy, natomiast w badaniach laboratoryjnych możemy mieć wskazówki, że wątroba nie czuje się najlepiej. W takim wypadku lekarz weterynarii zleci dodatkowe badania, które pozwolą odpowiednio zdiagnozować problem i na ich podstawie zaleci właściwe postępowanie.
  • szczepienia- pamiętaj o regularnych szczepieniach przeciwko chorobom zakaźnym. Niektóre z chorób np. choroba Rubartha, czy leptospiroza, są bardzo niebezpieczne dla wątroby Twojego psa. Możesz ich uniknąć poprzez regularne szczepienia.
  • unikanie trucizn: jeśli Twój pies ma tendencję do zjadania wszystkiego na spacerach, załóż mu wygodny kaganiec albo pracuj z nim tak aby nie był zainteresowany wyszukiwaniem jedzenia. Nie dawaj możliwości dostępu do środków chemicznych, które stosujesz w domu i nigdy nie podawaj mu leków na własną rękę, szczególnie tych z własnej domowej apteczki.

1. Toksykologia weterynaryjna podstawowe zagadnienia. Dariusz Barski
2. Czynnościowa i enzymatyczna diagnostyka wybranych chorób wątroby psów. Magdalena Żmigrodzka, Anna Winnicka, Magazyn Weterynaryjny 16.03.2018

Materiały powiązane

Kiedy, dlaczego i w jaki sposób można kąpać kota?

Koty z natury są bardzo czystymi zwierzętami – dużo czasu spędzają na…

Adopcja psa – „przed i po”. Porady na pierwsze 30 dni

W życiu zaadoptowanego psa pierwsze tygodnie spędzone z nowym opiekunem…

Nie zapominajmy o naszych ulubieńcach! – Ważne szczepienia dla psów

Każdy pies biega czasem za swym własnym ogonem, wylizuje lub podgryza…

Obserwuj nas: