Choroby egzotyczne, już nie tak egzotyczne

Choroby, które kiedyś uważano za egzotyczne, stają się coraz bardziej powszechne. Borelioza, która bardzo często pojawia się w naszej szerokości geograficznej, jeszcze do niedawna zaliczana była do chorób podróżniczych. Bakteria Borrelia burgdorferi została po raz pierwszy wyizolowana w roku 1982 z kleszczy w USA, a już dwa lata później wykryto ją w Niemczech (7). Do innych chorób podróżniczych, które także mogą zwiększać swój zasięg występowania należą: Leiszmanioza, Erlichioza, czy Hepatozoonoza. W tym artykule napiszemy o jednej z groźniejszych chorób- leiszmaniozie, która staje się coraz mniej egzotyczna.

Co to jest leiszmanioza?
Leiszmanioza to pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt. Występuje endemicznie w 88 krajach świata, szczególnie o ciepłym klimacie. Chorobę obserwuje się najczęściej we wschodniej i północnej Afryce, Iranie, Indiach, Chinach, południowej części Rosji, Ameryce Środkowej i Południowej, w Stanach Zjednoczonych Ameryki oraz na południu Kanady (1,2). Zarejestrowane zostały także pojedyncze przypadki jej występowania w południowo-zachodniej części Niemiec, Szwajcarii oraz Belgii. (8). Wraz ze wzrostem turystyki należy spodziewać się coraz częstszego jej występowania także w innych rejonach Europy. Postępujące globalne ocieplenie z coraz łagodniejszym klimatem sprawia, że zmienia się zasięg chorób pasożytniczych, których występowanie zarezerwowane było dotychczas wyłącznie dla krajów basenu Morza Śródziemnego (3).

Przyczyna choroby
Przyczyną leiszmaniozy są jednokomórkowe pierwotniaki (wiciowce) z rodzaju Leishmania. Pasożyty te są przenoszone przez moskity z rodzaju Phlebotomus. Rezerwuarem wiciowców są ró-żne gatunki ssaków, w tym psy, gryzonie, małpy, leniwce, mrówkojady i oposy. Do zarażenia dochodzi w trakcie ukłucia przez owada, który wcześniej pobrał krew od chorego zwierzęcia. Na inwazję szczególnie podatne są psy.
Objawy leiszmaniozy
Od zarażenia do pojawienia się objawów może minąć kilka miesięcy, a nawet lat. Po wprowadzeniu do organizmu psa, pasożyty są przenoszone z krwią do różnych narządów (śledziona, wątroba, szpik kostny) lub rozwija się postać miejscowa, ograniczona tylko do skóry. Na leiszmaniozę bardziej na-rażone są młodsze psy, z uwagi na bardziej delikatną i cienką skórę. Jednakże choroba ta może wystąpić u psa w każdym wieku. Podatność na zachorowanie jest także związana z rasą, a do najbardziej narażonych na rozwój klinicznej leiszmaniozy zalicza się rottweilery, boksery, cocker spaniele i owczarki niemieckie (6). Objawy są bardzo różnorodne, co powoduje czasem trudności w postawieniu diagnozy. Może pojawić się znaczna utrata masy ciała u psa, czemu towarzyszy jed-noczesny obrzęk węzłów chłonnych. Charakterystyczne są także objawy na skórze: przerzedzona sierść oraz nasilone suche złuszczanie się skóry. Objawy te początkowo widoczne są na głowie zwierzęcia – najpierw zaczyna wypadać sierść wokół oczu, proces ten następnie rozprzestrzenia się na dalsze części ciała. W przewlekłej fazie choroby, kiedy pies nie jest właściwie leczony, mogą pojawiać się krwawienia z nosa, biegunki, zapalenie stawów, a nawet objawy ze strony centralnego układu nerwowego. Może także dojść do niewydolności nerek lub wątroby.

Leiszmanioza niebezpieczna dla człowieka
Leiszmanioza należy do zoonoz, czyli chorób odzwierzęcych.
U ludzi choroba rozwija się w postaci skórnej lub trzewnej i stanowi trzecią (po malarii i filariozie limfatycznej) pod względem częstości występowania, chorobę przenoszoną przez owady. Szacuje się, że na terenie 88 państw znajdujących się na obszarach endemicznego występowania leiszmani-ozy żyje 350 milionów ludzi narażonych na ryzyko zachorowania (4).
Ocenia się, że co roku na leiszmaniozę choruje 12 mln osób. Każdego roku odnotowuje się około 2 mln nowych zachorowań, z czego większość to leiszmaniozy skóry (około 1,5 mln), a 1/4 przypad-ków to leiszmanioza trzewna (7).
Należy przy tym zaznaczyć, że o ile w krajach występowania wektora choroby zarażony pies może stanowić zagrożenie dla ludzi, o tyle w naszej strefie klimatycznej ryzyko związane z ewentualnym przeniesieniem pasożyta na człowieka jest bliskie zeru. Nie udowodniono bowiem dotychczas możliwości bezpośredniej transmisji pasożyta z psa na psa lub z psa na człowieka z pominięciem wektora (5).

Leczenie leiszmaniozy nie zawsze kończy się sukcesem, dlatego bardzo ważne jest zapobieganie tej chorobie. Jednym ze sposobów ochrony naszego psa jest zastosowanie specjalnych preparatów oraz obroży przeciwko ektopasożytom. Dostępne są także szczepionki dla psów przeciwko leiszmaniozie. Dodatkowo, w miejscach, gdzie choroba występuje endemicznie, zaleca się stosowanie moskitier, a by zminimalizować kontakt zwierząt domowych z wektorami choroby.


1. Padilla A.M., Marco J.D., Diosque P., Segura M.A., Fer- nandez M.M., Malchiodi E.L., Basombrio M.A.: Canine infection and possible role of dogs in the transmission of American tegumentary leish-maniosis in Salta, Argenti- na. Vet. Parasitol. 2002, 110, 1-10.
2. dos Santos G.P., Sanavria A., Marzochi M.C., dos Santos E., Silva V.L., Pacheco Rda S., Mouta-Confort E., Espin- dola C.B., de Souza M.B., Ponte C.S., da Conceicao N.F., de Andrade M.V.: Preva-lence of canine infection from en- demic areas of American cutaneous leishmaniasis in Pa- racambi District, Rio de Janeiro State, between 1992 and 1993. Rev. Soc. Bras. Med. Trop. 2005, 38, 161-166.
3.Choroby podróżnicze. Weterynaria w Praktyce, Nr 5/2007 str. 86-89 (Dr Torsten J. Naucke)
4.Solano-Gallego L., Koutinas A., Miró G., Cardoso L., Pennisi M.G., Ferrer L., Bourdeaug P., Oliva G., Baneth G.: Directions for the diagnosis, clinical staging, treatment and prevention of canine leish-maniosis. Veterinary Parasitology Vol. 165, Issues 1-2, 28 October 2009, pp. 1-18
5.de Freitas E., Melo M.N., da Costa-Val A.P., Michalick M.S.: Transmission of Leishmania infantum via blood transfusion in dogs: potential for infection and importance of clinical factors, Vet. Parasitol. 137 (2006), pp. 159-167
6.SEVC 2011 Symposium: Advanced Management of Canine Leishmaniosis, 30.09.2011, Barcelona.
7. http://www.pzh.gov.pl/przeglad_epimed/57-2/572_16.pdf
8.Vercammen F., Berkvens D., Le Ray D., Jacquet D., Vervoort T.: Development of a slide ELISA for canine leishmaniasis and comparison with four serological tests. Vet Rec, 141, 328-330, 1997

Materiały powiązane

Kiedy, dlaczego i w jaki sposób można kąpać kota?

Koty z natury są bardzo czystymi zwierzętami – dużo czasu spędzają na…

Adopcja psa – „przed i po”. Porady na pierwsze 30 dni

W życiu zaadoptowanego psa pierwsze tygodnie spędzone z nowym opiekunem…

Nie zapominajmy o naszych ulubieńcach! – Ważne szczepienia dla psów

Każdy pies biega czasem za swym własnym ogonem, wylizuje lub podgryza…

Obserwuj nas: