Alergiczne pchle zapalenie skóry

Na pewno znasz termin taki jak alergia. Jest to choroba wynikająca z nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego na zetknięcie się z normalnie nieszkodliwymi substancjami, które są określane w tym przypadku alergenami. Ważne jest by wiedzieć, że żadna substancja nie jest sama z siebie alergenem – staje się nią dla uczulonego psa, kota lub człowieka i nadal jest całkowicie nieszkodliwa dla wszystkich pozostałych.

Alergiczne pchle zapalenie skóry (APZS) - objawy, przyczyny, leczenie

Alergie są coraz częściej diagnozowane wśród zwierząt i ludzi. Powody tego są wielorakie, jednym z nich jest ogromny postęp w wiedzy na temat układu immunologicznego i samej choroby, choć nadal jest jeszcze wiele do odkrycia w tym temacie. Alergenami mogą być najróżniejsze substancje (głównie białka), występujące w środowisku, znajdujące się między innymi w pyłkach traw, drzew, krzewów. Alergeny mogą być także zawarte w pokarmie. Jedną z często występującej alergii, u psów i kotów jest alergia na pchły, czyli alergiczne pchle zapalenie skóry (APZS). Jest to rodzaj alergii skórnej, która wiąże się z nadwrażliwością psów i kotów na białka, znajdujące się w ślinie, odchodach pcheł oraz samych pchłach. Uważa się, że podczas ugryzienia przez pchłę, do skóry i naskórka zostaje wprowadzony alergen, który wywołuje nadmierną reakcję ze strony zwierzęcia, najczęściej objawiającą się intensywnym świądem i później rozległym zapaleniem skóry. Reakcja ta może być tak silna, że wystarczy kontakt z niewielką liczbą pcheł, czasem niezauważalną przez opiekuna psa, aby pojawiły się widoczne objawy kliniczne! W niektórych częściach świata APZS zajmuje pierwsze miejsce wśród wszystkich chorób alergicznych i jest główną przyczyną świądu u psów i kotów. W innych obszarach geograficznych stanowi znaczący problem jedynie w niektórych porach roku (1).

Choć większość psów i kotów od czasu do czasu miewa pchły, tylko część z nich ma objawy kliniczne związane z APZS. Jednakże ekspozycja na ukąszenia pcheł (stała bądź przerywana) jest czynnikiem predysponującym do wystąpienia APZS. Uczulenie może pojawić się w dowolnym wieku i trwa zwykle do końca życia, dlatego tak ważna jest profilaktyka przeciw pchłom, pozwalająca na zmniejszenie ryzyka powstania choroby u naszego pupila.

Czytaj więcej: Jak ochronić dom przed pchłami?

Pchły – niesamowite owady

Pchły są małymi, bocznie spłaszczonymi, bezskrzydłymi owadami, których dorosłe postacie żywią się krwią ssaków. Są niesamowitymi skoczkami: średnia długość skoku pchły kociej (Ctenocephalides felis) to 19,9 cm (minimalny skok 2 cm, maksymalny 48 cm). Skok pchły psiej (Ctenocephalides canis) jest jeszcze bardziej imponujący, jego średnia długość to 30,4 cm (minimalny skok 2 cm, maksymalny 50 cm) (2). Pchły mają ogromny potencjał do przeżycia w potencjalnie nieprzyjaznym środowisku. Z drugiej strony, w sprzyjających warunkach, w ciągu około 80 dni, w gospodarstwie domowym mogą znajdować się miliony jaj pcheł, które stają się rezerwuarem kolejnych pokoleń tych pasożytów. Jedna dorosła pchła składa średnio około 20 jaj dziennie przez 11 dni.

Cykl rozwojowy pchły

Cykl życiowy pchły ma cztery stadia. Dorosła samica pchły musi pobrać posiłek składający się z krwi ssaka, aby dokończyć swój rozwój i złożyć jaja. Jaja pcheł nie przyklejają się do włosów żywiciela, lecz spadają na podłoże, do otoczenia. Jaja pcheł mają wygląd maleńkich, połyskujących, białych kulek, widocznych pod dużym powiększeniem. Larwy pcheł wylęgają się z jaj w ciągu 6 dni. Przypominają maleńkie gąsieniczki, także praktycznie niewidoczne gołym okiem. Pchły w tej postaci unikają suchych i jasnych miejsc, przebywają w różnego rodzaju szczelinach w podłodze, gdzie po pewnym czasie przechodzą w stadium poczwarki. W tej postaci przed wykluciem się postaci dorosłej pchła jest odporna na niską wilgotność oraz temperaturę. Dorosły osobnik pchły może pozostać w kokonie nawet do 140 dni! W sprzyjających dla pchły warunkach dorosłe osobniki wychodzą z poczwarki i rozpoczynają żerowanie na naszym pupilu.

Gdzie występują pchły?

Psy i koty zarażają się nimi kontaktując się z innymi zwierzętami, bądź chodząc po miejscach gdzie bytują inne zwierzęta, np.: po trawnikach. Nadal panuje błędne przekonanie, że niewychodzące koty, czy psy spędzające większą część dnia w domu, nie są narażone na inwazję pasożytów zewnętrznych. Nic bardziej mylnego. Koty niewychodzące na zewnątrz również mogą zostać zaatakowane przez pchły, a nasze psy-kanapowce mogą wrócić nawet z krótkiego spaceru z nowym „towarzyszem” na grzbiecie…

Objawy APZS

U psów z alergią na pchły występują swędzące, grudkowe zmiany skórne wraz ze strupami oraz wyłysieniem, zadrapaniami, czasem z ropnym zapaleniem, czy nadmierną pigmentacją skóry. Zmiany zwykle zlokalizowane są w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, grzbietowej części nasady ogona, tylno-środkowej części ud, na brzuchu lub na bokach. Koty z alergią na pchły często mają swędzące, prosówkowe zapalenie skóry z różnymi wtórnymi uszkodzeniami naskórka, strupami i wyłysieniami. Zmiany u kotów zazwyczaj obejmują głowę, szyję, grzbietową cześć okolicy lędźwiowo-krzyżowej, tylno- środkową część ud, brzuszną stronę tułowia. U kotów mogą pojawić się symetryczne wyłysienia, które są następstwem nadmiernego wylizywania.

Leczenie APZS

Podstawowym sposobem na walkę z APZS jest pozbycie się przyczyny tej choroby, czyli pcheł. Jest to często czasochłonne, ponieważ cykl życiowy pcheł jest długi, po drugie eliminacja pcheł tylko ze zwierzęcia nie stanowi efektywnego rozwiązania. Pchły przebywają w dużej mierze poza zwierzęciem – jaja, larwy i poczwarki przebywają w dywanach, szczelinach w podłodze, pod meblami itp. Istnieje, zatem konieczność, aby jednocześnie pozbyć się pcheł ze środowiska. Co znaczą stałą ochronę psa lub kota przez okres co najmniej kilku miesięcy- Musimy pamiętać także, aby leczyć wszystkie zwierzęta w domu, nawet jeśli pchłę zauważyliśmy tylko na jednym z nich.

Dlaczego pchły są niebezpieczne?

Pchły to nie tylko denerwujący problem, powodujący uporczywy świąd. Oprócz tego, że pchły są przyczyną APZS, mogą pełnić rolę wektorów dla wielu patogenów w tym tasiemca Dipylidium caninum, bakterii Bartonella spp. i Acanthocheilonema reconditum (3). Pchły mogą przenosić także dżumę, bardzo niebezpieczną chorobę, wywoływaną przez bakterię Yersinia pestis. Obecnie dżuma istnieje w kilku rejonach endemicznych w Azji i Afryce (w latach dziewięćdziesiątych XX wieku jej wybuchy odnotowano w Wietnamie, Zambii i Indiach). W XXI wieku odnotowano epidemie w Algierii, Demokratycznej Republice Konga i na Madagaskarze (4).

Jak chronić swojego pupila przed pchłami?

Udaj się do swojego lekarza weterynarii i zapytaj o skuteczny preparat przeciwko tym pasożytom.

Jakie cechy powinien mieć idealny preparat przeciwko pasożytom zewnętrznym?

Preparat przeciwko pchłom i innym pasożytom zewnętrznym powinien być przede wszystkim skuteczny. Bardzo ważna jest stała ochrona psa czy kota w okresie aktywności pasożytów zewnętrznych, dlatego lepiej wybrać preparat odpowiednio długo działający. Chroni to przed zapomnieniem powtórzenia aplikacji preparatu, kiedy pchły maja większe szanse na odbudowanie swoje populacji w naszym gospodarstwie domowym (5,6) . Jeśli posiadamy psa, który często pływa lub wymaga regularnych kąpieli, zadbajmy o to, żeby preparat nadal spełniał swoją ochronną funkcję po kontakcie z wodą i szamponem. Poradźmy się naszego lekarza weterynarii, który pomoże nam wybrać odpowiedni środek dostosowany do wielkości zwierzęcia i jego stylu życia. Ważne jest to, żeby substancja przeciwpasożytnicza działała na całej powierzchni ciała naszego zwierzęcia, od czubka nosa po sam ogon.

Czytaj więcej: Cztery powody, dlaczego powinieneś zaopatrzyć się w preparaty przeciw pasożytnicze u lekarza weterynarii

Czy możemy używać tych samych preparatów dla psa i kota?

Preparaty przeciwko pasożytom powinny być również bezpieczne, nie tylko dla naszego psa czy kota, ale także dla jego współtowarzyszy. Niektóre substancje czynne stosowane w preparatach dla psów, mogą być toksyczne dla innych gatunków zwierząt, w tym dla kotów. Jeśli posiadamy w domu i psa i kota należy dobrać preparat w ten sposób, aby ochrona przeciwko pasożytom była skuteczna i jednocześnie bezpieczna dla wszystkich naszych czworonogów. W ten sposób nawet wzajemna toaleta, lizanie, przytulanie, nie spowodują problemów.

Pamiętaj!

Chroń swoje zwierzęta i dom przed pchłami, także podczas zimy. Pchły nie idą spać. Każdy pies i kot musi być chroniony przynajmniej 3-4 miesiące, aby skutecznie wyeliminować pchły ze środowiska, co nie gwarantuje, że pchły nie powrócą, kiedy przestaniemy stosować ochronę.
Cykl życiowy pchły może być długi. Każda przerwa w ochronie przeciw tym pasożytom, czy leczeniu, powoduje możliwość dalszego rozmnażania pcheł, a zatem Twój wysiłek może stać się bezużyteczny, jeśli nie będzie konsekwentny.
Aby podjęte działania zwalczania inwazji pcheł były skuteczne, opiekun psa lub kota musi długoterminowo stosować się do wskazanych przez lekarza weterynarii procedur oraz zaleceń dotyczących leczenia. Potrzeba co najmniej 12 tygodniowej, ciągłej ochrony, aby rozwiązać problem inwazji pcheł!

Piśmiennictwo:
1.A.Patel, P. Forsythe. (2008). “Saunders solutions in veterinary practice. Small animal dermatology”:26-32
2.Cadiergues, M. C., et al. (2000). “A comparison of jump performances of the dog flea, Ctenocephalides canis (Curtis, 1826) and the cat flea, Ctenocephalides felis felis (Bouche, 1835).” Vet Parasitol 92(3): 239-241.
3.Przewodnik ESCCAP 03: Zwalczanie pasożytów zewnętrznych u psów i kotów.
4. Plague, „Institut Pasteur”, 6 października 2015 [dostęp 2017-10-04].
5. Lavan R., Armstrong R., Burgio F., Tunceli K. (2018). „Duration of annual canine and tick protection provided by dog owners in Spain”. Parasit Vectors. 2018; 11:458
6.Lavan r., Tunceli K., Zhang D., Normile D., Armstrong R. „Assessment of dog owner adherence to veterinarians’ flea and tick prevention recommendations in the United States using a cross-sectional survey”. Parasit Vectors. 2017 Jun 6;10(1):284.

Materiały powiązane

Kiedy, dlaczego i w jaki sposób można kąpać kota?

Koty z natury są bardzo czystymi zwierzętami – dużo czasu spędzają na…

Adopcja psa – „przed i po”. Porady na pierwsze 30 dni

W życiu zaadoptowanego psa pierwsze tygodnie spędzone z nowym opiekunem…

Nie zapominajmy o naszych ulubieńcach! – Ważne szczepienia dla psów

Każdy pies biega czasem za swym własnym ogonem, wylizuje lub podgryza…